Thứ Bảy, 24/02/2018 12:57 Chiều

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Bạn đọc viết
Đất quê - Nguyễn Thiện Luân
“Đất quê”(Tiểu thuyết 5 tập - Nguyễn Thiện Luân Nxb Thông tin và truyền thông, năm 2012) ở đây không chỉ bó hẹp trong khái niệm là tư liệu sản xuất mà được mở rộng trên phạm vi người quê,làng quê nơi đất Việt. Bộ tiểu thuyết được viết suốt chiều dài thời gian từ nửa cuối thế kỷ 20 đến thập niên đầu của thế kỷ 21. Đó là chặng đường với những sự kiện chính như chin năm kháng chiến chống thực dân Pháp, hòa bình lập lại ở miền Bắc, hai mươi năm đấu tranh thống nhất đất nước và công cuộc khôi phục và phát triển kinh tế sau giải phóng.
 

 Tập 1 của bộ tiểu thuyết tập trung mô tả cuộc kháng chiến lần thứ nhất. Sau chin năm hy sinh và gian khổ,kết thúc thắng lợi bằng chiến dịch Điện Biên Phủ với niềm vui hân hoan, rộn ràng khắp các làng quê, lối xóm. Đến đây, tiểu thuyết ngả sang mạch khác. Đó là cuộc cải cách ruộng đất. Cuộc đấu tranh giai cấp này vừa mới mẻ,vừa triệt để cực đoan đã dẫn tới không ít sai lầm, tạo ra sự phân hóa sâu sắc trong cư dân và không ít oan sai cho những cá thể. Thậm chỉ người có công trong các cuộc kháng chiến cứu nước của dân tộc, hoặc cán bộ hoạt động cách mạng bỗng quy thành kẻ thù, bị đấu tố,  săn đuổi, truy quét như Thân, Đoài và nhiều người khác ở làng Đại Báu. Cuối tập là cảnh di cư của những người theo thiên chúa giáo ở một số địa phận miền Bắc vào Nam vì những lý do khác nhau. Đây cũng là sự kiện nối mạch cho các tập tiểu thuyết sau.

(Tiểu thuyết 5 tập - Nguyễn Thiện Luân - Nxb Thông tin và truyền thông, năm 2012)

     Tập 2, 3 của “Đất quê” được nhà văn tập trung mô tả cuộc chiến đấu lâu dài, gian khổ, anh dũng và biết bao hy sinh, mất mát của quân và dân cả nước. Miền Nam hàng ngày, hàng giờ phải đổ máu trên khắp các chiến trường. Miền Bắc vừa phải chiến đấu chống lại cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ vừa phải đẩy mạnh sản xuất công - nông nghiệp, chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam. Tập 3 ông dành nhiều trang viết về khu công nghiệp trẻ Vạn Từ. Đây là khu công nghiệp khá nổi tiếng ở miền Bắc lúc bấy giờ. Ở đó với hàng vạn cán bộ công nhân viên, họ say mê với công việc, phấn khởi, thi đua lao động. Ở đó có người trung thực, kẻ cơ hội. Có chuyện tốt xấu, vui buồn, mồ hôi và nước mắt đan xen.

     Tập 4, 5 chủ yếu được viết về thời kỳ đầu đất nước thống nhất như công việc xây dựng, sắp xếp bộ máy chính quyền các cấp để ổn định chính trí, xã hội, kinh tế. Tập trung vào các lĩnh vực công nghiệp và nông nghiệp. Ở đây bạn đọc được tiếp cận nhiều trang viết hiện thực và sống động về bối cảnh xã hội và con người ở Nam Việt Nam những ngày mới giải phóng. Chính quyền cách mạng tiếp quản một xã hội có tổ chức bộ máy và cơ cấu kinh tế lệ thuộc vào viện trợ của Mỹ và đồng minh để phục vụ chiến tranh quả không ít khó khăn, bê bối.

     Là một trí thức, một cán bộ, ông trực tiếp tham gia vào tiến trình này ở những cương vị khác nhau nên nhà văn đã khắc họa khá hoàn hảo về bức tranh kinh tế và con người Nam Bộ. Có chính sách kinh tế vĩ mô từ miền Bắc xã hội chủ nghĩa áp dụng vào đây đã không còn hiệu quả như hợp tác xã nông nghiệp. Đây là những trang viết đầy tính thuyết phục. Một chủ trương, đường lối đúng ở nơi này, thời gian này nhưng lại đổ vỡ ở nơi khác,thời gian khác. Đồng ruộng miền Nam khác miền Bắc như hạ tầng cơ sở, lối canh tác,nếp nghĩ, nếp làm, đặc biệt văn hóa, tính cách của người Nam Bộ vốn thẳng thắn, trung thực và phóng khoáng.

     “Đất quê” mang trong mình nó những sự kiện lớn lao đầy ánh sáng và giông bão. Nó đã tác động nhiều mặt lên mọi làng quê, phố xá, mọi tầng lớp, mọi số phận người Việt Nam ở những cung bậc khác nhau. Sự trả giá không nhỏ của nhiều thế hệ người Việt Nam cho sự cường thịnh của dân tộc. Vì vậy, bộ tiểu thuyết được nhà văn xây dựng các tình tiết, số phận các nhân vật đều xoay quanh những nội dung cơ bản này.

     Những nhân vật như Thân, Phương, Đoài, Tề, Hồng… đều xuất thân từ làng Đại Báu bên dòng sông Hoàng. Các nhân vật này, địa danh này đi suốt chiều dài của bộ tiểu thuyết. Điều đó, nó vừa làm nhiệm vụ xâu chuỗi giữa các tập với nhau mà còn tạo nên mạch, chủ đề cho bộ tiểu thuyết. Chính họ vừa tham gia vào những sự kiện vừa chịu tác động và bị chi phối bởi những sự kiện đó. Lúc này họ là người anh hùng với nhiều công lao, trọng trách. Lúc khác có người trở thành kẻ tội lỗi từ những oan sự vô cớ. Vì vậy, họ vừa là những thành viên tham gia vào tiến trình đi lên của cách mạng, vừa là chủ thể của thành tựu, vừa là những nhân chứng, những nạn nhân của những sự kiện kia.

      Bộ tiểu thuyết “Đất quê” được viết với chủ đạo bám sát các sự kiện trong vai trò lịch sử của nó.Thông qua những được - mất, buồn vui, đau thương của các nhân vật làm sáng tỏ những sự kiện lịch sử đương đại và những mảng sáng tối do tác động của những yếu tố chủ quan và khách quan vào các sự kiện ấy. Tất cả được viết với một hiện thực khách quan qua tư duy sáng tạo theo logic của tiểu thuyết. Điều này đóng vai trò quan trọng khi dựng lại bối cảnh không ít thăng trầm của đương đại Việt Nam dưới hình thức văn học.

     Đọc “Đất quê” dễ dàng nhận ra tình yêu thương và lòng ngưỡng mộ của nhà văn dành cho đất và người suốt từ Bắc chí Nam. Cùng với hàng chục tiểu thuyết 1 tập, “Đất quê” là bộ tiểu thuyết thứ 2 (sau bộ tiêu thuyết “thời thế” - 5 tập) của ông. Tất cả được viết với lượng kiến thức không nhỏ từ xã hội học, kinh tế học, lịch sử học, thần học…nhằm tái tạo bức tranh toàn cảnh của xã hội Việt đương đại từ cuối thế kỷ 20 trở lại đây dưới hình thức văn học. Đó là sự đóng góp không nhỏ, có phần hiếm hoi của ông trên phương diện của tiểu thuyết nước nhà hiện nay.